منبع : آدرس این نوشته
عرب الفباسیندا فتحه نین یازما قایداسی
پرویز زارع شاهمرسی
عرب الفباسی تورکو دیلینین سسلرینی گوسترمگه تام شکیلده ناقصدیر بونا باخمیارایاق گرکلیدیر کی اوخویوب یازماق ایشینی آسانلاشدیرماق اوچون قایدالار حاضیرلانیب اوگرنیلسین. «اَ» سسی ده بو قورومدان قیراق دگیل. ائله محض بونا گوره ده بو یازیدا بو سسین دوزگون یازیدا گوسترمک، اساس مقصد توتولوب.
- «اَ» اوچ شکیلده بیر سوزده گله بیر: یا ایلک هجادا (ات= گوشت) یا اورتا هجالاردا (گلمک= آمدن) و یا سون هجادا (دوه = شتر).
- «اَ» ایک هجدا گلکدیده، الفین اوستونده دایانیر آنجاق حرکه قبول ائتمیر. مثال: ال (دست)، اگری (کج)، اش (همتا) و …
- «اَ» آدلارین یا صفتلرین اورتا هجالاریندا گلدیکده، یازیدا هئچ بیر ایزی قالمیر. مثال: دری (پوست)، قمچی (تازیانه)، قجیر (عقاب) و …
- «اَ» سوزلرین سون هجاسیندا گلدیکده «ه» و «ـة» اوستونده دورار. مثال: قجله (زاغی)، قره (سیاه- بزرگ) و …
- بیر سوزون سون هجاسیندا «اَ» اولوب آیری بیر آردل (پسوند) اونا یاپیشارسا، یاپیشقیلی سوز ساییلا بیله جگینه گوره، ایلک بولوم اوز اصلی شکلینده یازیلمالیدیر. سله (زنبیل) + چی= سله چی (زنبیل دزف زنبیل فروش). گئده + جک = گئده جک ( رفتنی).
- «اَ» سسینی مصدرلرده گوسترمک اوزلوگونده بیرپارا اویغونسوزلوق توره ده بیلر. «کوکله مک» (کوک کردن) دوزگون دور یوخسا «کوکلمک»؟
قایدا بودور کی «اَ» سسی مصدر کوکونون سونوندا اولسا، گرک آیری یازیلسین بوندان باشقا حالدا گرک یاپیشیقلی ضبط اولونسون. بو قایدانین ایشلتمه سی بئله اولارکی ایلک آددیمدا مصدر علامتین آرادان قالدیریب، مصدرین کوکونو سیناماق لازمدیر. مصدرین کوکونون سونو «اَ» سسی اولسا، مصدر علامتی اوندان آیری شکیلده یازیلمالیدیر. مثال: کوکله مک = کوکله + مک
بئله لیکله آشاغیداکی مثاللار بو قایدالاری ایضاح ائده بیلرلر:
بئله یازمایاق — بئله یازاق
گوزه ل ———— گوزل
خزه ل ————— خزل
بزمک (اراستن )--- بزه مک
کوکرمک (غرّیدن) — کوکره مک
چورومه ک ——— چورومک
کوکله نمک (کوک شدن) —— کوکلنمک
ده وه (شتر) —— دوه
که په نک — کپنک
کیشنمک (شیهه کشیدن) —— کیشنه مک
اوره ک —— اورک
کویولدمک (طنین انداختن) — کویولده مک
گوبه لک —— گوبلک
بزه ک —— بزک
گئده ن — گئدن
گره ک —— گرک
گوزلمک —— گوزله مک
