نهاد و گزاره و نهاد اجباری

نهاد و گزاره و نهاد اجباری

نهاد کلمه یا گروهی از کلمات است که درباره آن خبری می دهیم . نهاد صاحب خبر است . به عبارت دیگر نهاد قسمتی از جمله است که درباره آن خبری می دهیم.

گزاره خبری است که درباره نهاد داده می شود. به عبارت دیگر گزاره ، بخش اطلاع دهنده خبر است.هر گزاره یک فعل دارد.

در جمله های زیر :

علی آمد. علی گلدی.

علی نهاد و آمد گزاره است.

*

هوا روشن شد. هاوا ایشیقلاندی.

هوا نهاد و روشن شد گزاره است.

*

پرویز کتاب را به علی پس داد. پرویز کتابی علی یه وئردی.

پرویز نهاد و کتاب را به علی پس داد گزاره است.

*

آقای ناظم نامه را به محمود داد. آقا ناظم کاغاذی ماحمیتا وئردی.

آقای ناظم نهاد و نامه را به محمود داد گزاره است.

*

پدر محمود بیرون را تماشا می کرد. ماحمیتین آتاسی ائشییه باخیردی.

پدر محمود نهاد و بیرون را تماشا می کرد گزاره است.

*

در بیشتر جمله ها نهاد پیش از گزاره می آید.

هر گزاره یک فعل دارد.

نهاد در بیشتر اوقات با فعل خود مطابقت دارد. یعنی اگر نهاد مفرد باشد فعل نیز مفرد است و اگر نهاد جمع باشد فعل نیز جمع است مانند مثال زیر :

زنبور عسل شیره گلها را می مکد. بال آری سی گولون شیره سین سورار.

زنبور عسل ( نهاد ) مفرد است و می مکد ( فعل ) نیز مفرد است.

زنبورهای عسل شیره گل ها را می مکند. بال آری لاری گولون شیره سین سورارلار.

زنبورهای عسل ( نهاد ) جمع است و می مکند ( فعل ) نیز جمع است .

نهاد اجباری : شناسه را نهاد اجباری می گوئیم. نهاد اجباری همیشه همراه با فعل است. به عبارت دیگر شناسه نشانه فعل است و شخص فعل را تعیین می کند

 

تنوین چیست ؟

تنوین چیست؟

تنوین نون ساکنی است که به آخر کلمات عربی اضافه می شود.

( کلمات زیر از نظر دستوری قید هستند.)

اتفاقأ ( می نویسیم ، اتفاقن می خوانیم ) : ناگهانی ، از قضا ، بیردن بیره

احتمالأ ( می نویسیم ، احتمالن می خوانیم ) : شاید ، اولوکی

اجمالأ( می نویسیم اجمالن می خوانیم ) : به طور خلاصه و مبهم ، خلاصه جه

احیانأ ( می نویسیم احیانن می خوانیم ) : گاه گاهی ، هردن بیر

اختصارأ( می نویسیم اختصارن ) : مختصر، خلاصه جه

اخیرأ( می نویسیم اخین می خوانیم ) : به تازگی ، در این نزدیکی ها ، بو یاخینلیقدا

ثانیأ ( می نویسیم ثانین می خوانیم ): دوم ، ایکیمینجی

جمیعأ ( می نویسیم جمیعن می خوانیم ) : همگی ، هامی لیغان

تمامأ ( می نویسیم تمتمن می خوانیم ) : سراسر ، همه ، باشاباش

حتمأ ( می نویسیم حتمن می خوانیم ) : به راستی ، یقین کی

یقینأ ( می نویسیم یقینن می خوانیم ) : به طور یقین ، یقین کی

مخصوصأ ( می نویسیم مخصوصن می خوانیم ): به اختصاص ، عمدی ، بیله – بیله

اسمأ ( می نویسیم اسمن می خوانیم ) : از لحاظ اسم ، آد اوچون

غالبأ ( می نویسیم غالبن می خوانیم ): اکثر اوقات ، هردن

قطعأ ( می نویسیم قطعن می خوانیم ) : به طور یقین ، یقین

مکررأ ( می نویسیم مکررن می خوانیم ) : بارها ، نئچه دؤنه

تنوین مخصوص کلمات عربی است و به کار بردن آن در کلمات فارسی درست نیست.

کلماتی مانند « ناچارأ ، زبانأ ، گاهأ ، دومأ » از نظر دیکته و دستوری غلط هستند.

ما به جای « گاهأ » گاهی می نویسیم.

به جای « ناچارأ » به ناچار می نویسیم.

به جای « زبانأ » زبانی می نویسیم.

به جای « جانأ » جانی می نویسیم.

به جای « دومأ » دوم می نویسیم.

به جای « سومأ » سوم می نویسیم.

به کلماتی که از زبان دیگر به زبان فارسی داخل شده اند کلمات دخیل می گوئیم.

در کلمات دخیل نیز استفاده کردن از تنوین درست نیست. (  مثال : تلفنأ ، تلگرافأ  ) که هیچ کدام درست نیستند. ما می نویسیم ( تلفنی ، تلگرافی ) مثال :

من به او تلفنی پیغام دادم.

موضوع را تلگرافی به علی خبر دادم.

پیشوند نفی - بی

پیشوند نفی بی

پیشوند بی حرف نفی است و در اول اسم و فعل و ضمیر و کلمات دیگر می آید.

پیشوند بی گاهی وقتها که اول اسم می آید اسم را به صفت تبذیل می کند .

 مانند :

بی عقل ، یعنی کسی که عقل ندارد.

بی نظم یعنی کسی که نظم ندارد.

بی حوصله ، یعنی کسی که حوصله ندارد.

بی سلیقه ، یعنی کسی که سلیقه ندارد.

بی گناه ، یعنی کسی گه گناه ندارد.

بی سواد ، یعنی کسی که سوار ندارد.

بی ارزش ، یعنی چیزی که ارزش ندارد.

بی هنر، یعنی کسی که هنر ندارد.

بی ایمان ، یعنی کسی که ایمان ندارد.

بی تربیت ، یعنی کسی که تربیت ندارد.

پیشوند بی گاهی اسم را به قید مرکب تبدیل می کند. مانند :

بی شک ، بی گفتگو ،

بی برو برگرد ،بی سوز و گداز

*

در ترکی آذربایجانی سیز یا سوز حرف نفی است و به صورت پسوند در آخر کلمه می

 آید. مانند :

عاغیل سیز

گوناه سیز

ادب سیز

دوز سوز

اوزسوز