اسم مصدر ( حاصل مصدر ) :

در زبان فارسی علاوه بر مصدر اسمهائی وجود دارند که اگر چه نشانه های مصدری ندارند ، اما حاصل معنی و مفهوم مصدر را می رسانند .

مانند :           دانش : دانستن                 ستایش : ستودن          دیدار : دیدن

به این گونه واژه ها اسم مصدر یا حاصل مصدر می گوئیم .

معروفترین اقسام و نشانه های اسم مصدر ( حاصل مصدر ) :

1 -  _ ش  در آخر بن مضارع

کاهش  ،  خواهش  ،  کوشش ،  آموزش ،  نکوهش  ، بینش ،

2 -   _ شت در آخر بن مضارع

برشت  ،  کنشت  ،   خورشت 

3 -  ار در آخر بن ماضی

رفتار  ،  نوشتار  ،  گفتار  ، کردار

4-   ه   بیان حرکت در آخر بن مضارع

خنده    ، گریه   ، مویه   ، اندیشه  

5 -  ی در آخر صفت و گاهی اسم و بعضی وقتها در کلمات دیگر

دوری ،   نزدیکی   ، بزرگی   ، روشنی ،   استادی   ، پدری  

وقتی کلمه به هاب بیان حرکت ختم شود به جای ی به آخر آن ، گی اضافه می شود .

تشنه   که می شود تشنگی راننده که می شود رانندگی

6 – ان در آخر بن مضارع برخی از فعلهای مرکب و بعضی وفتها در آخر فعل ساده و اسم

گذران   ،   راه بندان  ،  شیرینی خوران   ،   آشتی کنان

راه  + بند + ان = راه بندان

گذر + ان = گذران

7 -  یت  ( با تشدید روی   ی ) در آخر بعضی از اسمها و صفتهای عربی

عربیت ،   انسانیت   ، قابلیت ،  آدمیت ،  ضدیت

و همچنین در کلمات غیر عربی که در فارسی مصطلح هستند مانند :

برتریت ، خوبیت ، خواهانیت ، منیت

8 – بن ماضی فعل به تنهائی یا همراه کلمه بیا جز دیگر :

رفت و آمد ، عقب گرد  ، نشست و برخاست ، ساخت

9 – بن مضارع یک فعل با دو فعل جداگانه :

پندار ، ورانداز ، جنب و جوش ، کشاکش

10 – بن ماضی یک فعل با بن مضارع همان فعل یا فعلی دیگر :

جست و جو : جستجو        گفتگو : گفت و گو   دوخت و دوز   رفت و روب

11 – بن ماضی یا مضارع فعل به اضافه پسوند ان :

ساختمان ، زایمان ( بخش فعل بن ماضی – بن مضارع )

12 – از تکرار ساخت امر یک فعل یا ترکیب ساخت امر دو فعل جداگانه :

بزن بزن ،   بزن بکوب ،   بگیر ببند ،   بکش بکش ،   بخور بخور ،   بده بستان

 

 

علامت حاصل مصدر در زبان ترکی آذربایجانی :

1 – ایش    اوش

مانند : گلیش  ،  گئدیش ،   گیریش   ، چیخیش

 اوتوروش ، دوروش   ، گؤروش

2 – ایق     ایک

مانند :  دانیشیق ،  باریشیق ،   قاریشیق  

یئریشیک ، دئییشیک

3 – اوم    ایم

مانند : درزوم ،   گؤروم ، یوروم

آخیم   ، تاخیم

4 – لوم     لیک

سویوقلوق   ،    اولولوق

گؤزه للیک ،   تمیزلیک  
+ نوشته شده توسط شهربانو در پنجشنبه یکم تیر 1385 و ساعت 1:12 |